Jak prawidłowo skonstruować rodzicielski plan wychowawczy?

Porozumienie pomiędzy małżonkami dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem po orzeczeniu rozwodu rodziców zostało wprowadzone do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nowelą z dnia 6.11.2008 r. Konstrukcja rodzicielskiego planu wychowawczego zależy od formy, w jakiej plan został sporządzony, tj. od tego czy został podany ustnie na rozprawie i wpisany do protokołu, czy też powstał w formie pisemnej, na kanwie wcześniejszych ustaleń pomiędzy rodzicami.

Z praktyki naszej kancelarii wynika, że w każdym przypadku rodzicielski plan wychowawczy powinien być skonstruowany w inny sposób, w zależności od stosunków panujących pomiędzy rodzicami oraz rodzaju sprawowanej nad dziećmi opieki. Ze względu na fakt, iż coraz większą popularnością cieszy się system tzw. opieki naprzemiennej (dzieci przebywają przez taki sam okres u każdego z rodziców, na zmianę) rodzicielski plan wychowawczy powinien umożliwiać byłym małżonkom ustalenie wszystkich zasadniczych spraw związanych z opieką nad dziećmi. Rodzicielski plan wychowawczy skonstruowany zbyt ogólnikowo, z jednej strony pozostawia rodzicom ogromną swobodę w kształtowaniu kontaktu z dziećmi po rozwodzie, z drugiej jednak może spowodować, iż byli małżonkowie przestaną wraz z upływem czasu „czuć ciężar podjętego zobowiązania” i  może na tym tle dochodzić do coraz większych konfliktów, co nigdy nie służy szeroko pojętemu dobru dzieci.

Co powinno się znaleźć w treści rodzicielskiego planu wychowawczego?

Wszystko co służy dobru dzieci i może zostać określone umową pomiędzy małżonkami. W szczególności regulacji mogą podlegać zagadnienia takie, jak przykładowo:

  1. władza rodzicielska – w sytuacji kiedy tworzony jest plan wychowawczy przysługuje obojgu rodzicom,
  2. kontakty – miejsce zamieszkania, miejsce pobytu dzieci, formy utrzymywania kontaktów (np. telefoniczne, drogą elektroniczną) rodziców z dziećmi oraz pomiędzy byłymi małżonkami,
  3. kontakty z osobami trzecimi – ustalenie kontaktów z dalszą rodziną lub przyszłymi partnerami byłych małżonków,
  4. wakacje, ferie zimowe – sposób, w jaki rodzice będą sprawowali opiekę nad dziećmi podczas dni wolnych od zajęć szkolnych,
  5. święta religijne – sprawy związane z obrządkiem religijnym oraz sposobem wspólnego spędzania świąt religijnych,
  6. edukacja – ustalenie sposobu, w jaki rodzice będą się kontaktowali ze szkołą, uczęszczali na wywiadówki itp.
  7. zdrowie – zasady postępowania podczas choroby dzieci, sposób podejmowania decyzji o leczeniu długoterminowym itp.
  8. kwestie finansowe – wysokość alimentów i pozostałych rozliczeń finansowych,
  9. ustalenia dodatkowe itp. – okres, na jaki rodzice ustalają plan wychowawczy, sposób rozwiązania problemów z wywiązywaniem się przez któregoś z rodziców z postanowień rodzicielskiego planu wychowawczego.

Czy treść porozumienia rodziców o utrzymywaniu kontaktów z dziećmi powinna zostać uwzględniona w treści wyroku rozwodowego?

Tak. zgodnie z treścią Uchwały Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2012.06.05. III CZP 72/11, porozumienie małżonków o sposobie utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie nie zwalnia sądu z obowiązku orzeczenia o tych kontaktach w wyroku rozwodowym.

W art. 58 § 1 k.r.o. ustanowiona została zasada integralności wyroku orzekającego rozwód, co oznacza, iż sąd ma obowiązek rozstrzygnięcia o wszystkich sprawach dotyczących rodziny, które są ściśle ze sobą powiązane. Zgodnie z treścią nowelizacji w/w przepisu sąd uwzględnia porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem,  jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Brak orzeczenia sądu, w przedmiocie podpisanego przez strony porozumienia, w szczególności w zakresie kontaktów z małoletnim, może doprowadzić do zachwiania misternie zbudowanej i w dalszym ciągu kruchej, pod względem psychologicznym, relacji pomiędzy byłymi partnerami co negatywnie odbije się na dziecku. Ustalenie jasnych, konkretnych  zasad, jest niezbędne do utrwalenia wzorców pozytywnych zachowań obojga rodziców w kontaktach z dzieckiem. W sytuacji, gdy strony wypracowały wzajemny kompromis, błędem byłoby doprowadzenie do sytuacji, w której jeden z elementów porozumienia „zostałby wyciągnięty” z powstałej, w mentalności obu stron, konstrukcji.

Na zasadzie art. 1131 § 1 K.R.O, jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka, a przy braku porozumienia, zgodnie z  treścią art. 1135 K.R.O. sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

 Autorka: Małgorzata Gajewska – Prekurat