Czym jest rodzicielski plan wychowawczy?

Jest to porozumienie pomiędzy małżonkami dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem po orzeczeniu rozwodu rodziców. Rodzicielski plan wychowawczy ułatwia uregulowanie sytuacji porozwodowej dziecka i pomaga obojgu rodzicom odnaleźć się w wykonywaniu władzy rodzicielskiej w zmienionych warunkach. Stanowi doskonałe narzędzie zabezpieczenia równych praw matki i ojca dzieci. Najlepiej sporządzić  go w formie pisemnej z podpisami obojga rodziców i przedłożyć sądowi jeszcze przed rozprawą. Może zostać również wyrażony ustnie na posiedzeniu sądu i wpisany do protokołu. Sporządzenie rodzicielskiego planu wychowawczego nie jest obowiązkowe ale wskazane w sytuacji, gdy małżonkom, będącym rodzicami małoletnich dzieci, zależy na dobru dzieci oraz sprawnym uzyskaniu wyroku rozwodowego.

Co powinien zawierać rodzicielski plan wychowawczy?

Zgodnie z art. 58 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku orzekającym rozwód sąd obligatoryjnie rozstrzyga o:

  1. władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków,
  2. kontaktach rodziców z dzieckiem,
  3. wysokości, w jakiej każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.

Z tego tytułu wyżej wymienione kwestie podstawowe powinny zostać uzgodnione pomiędzy rodzicami w planie rodzicielskim.  Każdy plan wychowawczy powinien być zindywidualizowany, dostosowany do potrzeb konkretnego dziecka, z uwzględnieniem sytuacji rozwodzących się osób.  Należy również pamiętać, że rodzicielski plan wychowawczy może stanowić w przyszłości podstawę egzekwowania zawartych w nim postanowień lub żądania ich zmiany, np. w postępowaniu o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej lub o alimenty. Postanowienia planu powinny być klarowne, proste, ale szczegółowe.

Czy sąd może nie uwzględnić porozumienia małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej  i utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie?

Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka, nawet gdy władza rodzicielska jednego z rodziców ulega ograniczeniu. Sąd nie uwzględni jednak planu wychowawczego w sytuacji, gdy pozbawia władzy rodzicielskiej oboje lub jedno z rodziców.

Czy sąd musi przyjąć wszystkie postanowienia planu wychowawczego?

Jeżeli sąd będzie mieć wątpliwości, co do słuszności przyjętego przez rodziców w planie wychowawczym sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, np. naprzemiennie wykonywanej pieczy nad dzieckiem, wysłucha strony i dokona stosownych zmian.

Czy rodzicielski plan wychowawczy może zostać opracowany z udziałem pełnomocnika procesowego?

Warto skorzystać z pomocy pełnomocnika procesowego (radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w sprawach rodzinnych) przy opracowywaniu planu wychowawczego, żeby mieć pewność, że postanowienia planu są wyczerpujące i mogą stać się w przyszłości stabilną konstrukcją utrzymującą prawidłowe funkcjonowanie relacji pomiędzy rodzicami a dziećmi po rozwodzie. Pełnomocnik może również przedstawić sądowi plan wychowawczy, jeśli posiada pełnomocnictwo procesowe ogólne, a udzielający pełnomocnictwa, w sposób wyraźny, nie ograniczył w nim możliwości przedstawienia sądowi porozumienia dotyczącego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Autorka: Małgorzata Gajewska-Prekurat